Emile Zola

Eten bij Emile: Tussen Bouillabaisse en Patrijs

Lizet Kruyff

Jun 20, 2026 — 4 min read

Alexandrine Zola, portret gemaakt door huisvriend Edouard Manet, in 1870 trouwt ze met Emile Zola

'Parijs, 12 juni 1871

Mon cher Ami,

Wil je me het plezier doen en komende donderdag bij ons komen eten? We zijn met vrienden onder elkaar. Graag een berichtje. Hartelijke groet,

Emile Zola'

De etentjes op donderdag bij de familie Zola thuis zijn vaste prik. De intimi schuiven graag aan aan de tafel van de romanschrijver en zijn vrouw Alexandrine. Er wordt lekker gegeten, gediscussiëerd over de boeken waar de schrijvers aan werken, hoe de karakters in de boeken zich ontwikkelen. In de loop der jaren verandert het gezelschap wel, maar tot de vaste kern behoren de broers de Goncourt, Edouard Manet, Henry Céard, Gabriel Thyébaut.

Het menu kan eenvoudig zijn, of juist heel delicaat, afhankelijk van de financiële omstandigheden van dat moment. Boullabaisse, of lamsbout met aardappelen. Soms een haas, of of geroosterd gevogelte met salade. Zijn VOORNAAM FUNCTIE Huysmans schrijft dat zij zich volpropten met crêpes en zoveel champagne dronken dat ze er winden van moesten laten. Wijn drinkt men aanvankelijk per liter, maar wanneer Zola een afslankdieet volgt, wordt dat thee.

Parelhoen populair

Alexandrine zorgt voor de maaltijd, ze schrijft en decoreert ook de menukaartjes. Een uitgebreid feestelijk menu kan bestaan uit Potage Suprême de Volaille, Truite de Rivière meunière, Gigot de Chevreuil sauce Chasseur, Pintade truffée, Endives, Asperges en branches, Glace, Dessert. Geheel in stijl. Terugkerende gerechten zijn ossenstaartsoep, de eeuwige getruffeerde parelhoen of kip, de patrijsgalantine en paté de canard d'Amiens, alsook de filet de boeuf Napolitaine. Er bestaat een voorkeur voor de Italiaanse keuken.

Emile Zola () , portret gemaakt door zijn vriend Edouard Manet

Niet alléén de Zola's gaven dit soort dinertjes. Ook Flaubert, de Goncour, en Mallarmé hadden een vaste avond, respectievelijk zondagen of de dinsdag. Al dan niet met echtgenote, maar Madeleine de Goncourt en Alexandrine Zola zijn er eigenlijk altijd wel bij.

Nous causerons en petite intimité

Eten deden ze ook in favoriete restaurants, zoals La Closerie des Lila aan de Boulevard Montparnasse, dat al vanaf 1883 de klassieke Franse keuken serveert. Het is een geliefd ontmoetingspunt voor dichters, schilders, schijvers en filosofen. Je kwam er Cézanne, Pisarro, Sisley, Renoir en Manet tegen. Ook Café de la Paix - vanaf 1860 in de dan vigerende stijl van Napoleon III ingericht - aan de Avenue de l'Opera mag zich verheugen in hun klandizie. Behalve Zola, kwamen Guy de Maupassant en Victor Hugo er graag. Het samen lekker eten en drinken, discussiëren en roddelen loopt als een rode draad door het leven van de Parijse kunst - en literaire wereld heen.

De kring rond Zola bestaat uit gourmands, die eten naar mate hun beurs smal of breed is, waarbij extravagante ingrediënten als rendiertongen niet geschuwd worden. Edmond de Goncourt roemt een exquise schotel van snippen in Champagne gebonden met gepureerde ganzenlever. Alexandrine kreeg dit recept uit België.

De nabijheid van de jonge schilders betekent ook dat de Zola's regelmatig geportretteerd worden, met name door Edouard Manet. We hebben ons waarschijnlijk zelden gerealiseerd dat de vrouw in het water op de achtergrond van Le Déjeuner sur l 'Herbe de toekomstige mevrouw Alexandrine Zola is.

Het befaamde schilderij Déjeuner sur l'herbe van Edouard Manet (1863). Op de achtergrond de latere echtgenote van Emile Zola, Alxandrine Meley (* 23 maart 1839 - 26 april 1925)

In 1878 koopt Zola een huis in Médan, aan de Seine. Liefkozend het Konijnenhok genaamd. Het huis wordt uitgebreid met twee woontorens, één met een biljardkamer en één met een ruime linnenkamer met uitzicht op de rivier. De keuken is in het centrale gedeelte van het oorspronkelijke huis.

De keuken in Médan - foto van website museum https://www.maisonzola-museedreyfus.com/

Opmerkelijk is dat de eetkamer aangrenzend is aan de keuken. Normaal gesproken ligt die aan de andere kant van het huis en de gang. Alexandrine hield graag een oogje in het zijl bij het hele proces van bereiden tot afruimen.

Het is nog geen twee uur reizen van Parijs, dus de literaire kring komt ook daar voor de maaltijd bijeen. Er is ook gelegenheid om te overnachten. Aanvankelijk mist Alexandrine 'haar' Parijs wel - ze is er geboren en getogen - maar de boottochtjes op de Seine, de natuur en de veelvuldige dinertjes aan huis vullen het gemis aan de Hallen en de Samaritaine.

Légion d' Honneur

In 1892 voltooit Zola zijn vijdelige romancyclus Les Rougons-Macquart, in diezelfde tijd wordt hij benoemd tot officier in het Légion d'Honneur. Dat wordt gevierd met een uitbundige maaltijd op het eiland in het Bois de Boulogne. Tweehonderd gasten worden overgeroeid. Zij doen zich te goed aan zalmforel, kalfsmedaillons met aspergepunten, een galantine van getruffeerde patrijs en tot slot een bombe panacée. Ik was er graag bij geweest.