Nieuwjaarsreceptie
Nieuwjaarsrecepties zijn al eeuwen populair aan de hoven, tegenwoordig zijn het meer ontvangsten, vroeger was dat meteen een hofbal. Zo zat dat in 1898.
Januari is de maand van nieuwjaarsrecepties. Op alle niveaus en overal praten de mensen weer even bij, halen ze de banden aan en wensen elkaar een mooi nieuw jaar. Zo ook aan het hof in Nederland. Al generaties lang. En altijd worden kleding en sieraden nadrukkelijk in de gaten gehouden in de media. Onlangs nog ontvingen de koning en koningin diplomaten en bestuurders en vele anderen in het Paleis op de Dam. Vroeger gebeurde dat gewoon ‘thuis’ in Paleis Noordeinde. Zoals in 1898, toen er twee hofbals werden gegeven. Eén zogenaamd diplomatenbal en één algemene ontvangst voor duizend genodigden.
De krant deed er uitgebreid verslag van en gelukkig vond ik ergens in Frankrijk een menu. Want natuurlijk was ook de Nederlandse gezant aanwezig, en natuurlijk ook de Franse ambassadeur. Wat schreven de kranten? De gang van zaken, de aankleding en vooral dus die kleding. En dat jaar ook de opmerkelijke danslust van de charmante jonge koningin.
De majesteiten (Emma en Wilhelmina) betreden de grote balzaal en nemen plaats, de Koninklijke Militaire Kapel begint te spelen, waarna de Graaf van Limburg Stirum het bal opent door hofdame freule Rengers ten dans te vragen. Tegelijk stapt prinses Elisabeth van Waldeck Pyrmont, de jongste zus van koningin Emma, met graaf van Bylandt op de dansvloer. Wilhelmina zal beide lanciers en de twee quadrilles dansen. De quadrilles met ridder de Struve, de Russische gezant en met baron de Tour van Bellinchave, de opperceremoniemeester van de koningin. (Tijdens het andere bal danste zij een quadrille d‘honneur met graaf de Grelle-Rogier, de Belgische minister en daarna één met de Roemeense minister bij het Hof Gengesco.) Ongetwijfeld werd er ook een wals of twee ten gehore gebracht, maar dat was nog iets te wuft en dus niet voorbeeldig voor de jongedame. Het bal werd besloten met een cotillon, die op op uitstekende wijze werd geleid door de kamerheren van de koningin Van Limburg Stirum en Van Bylandt. Zij die het bal openden, sloten dat dus ook af.
Iedereen roemde “de lieftallige verschijning, waarbij majesteit gepaard ging aan vrouwelijke gratie”. Enthousiast is men ook over haar natuurlijke, beminnelijke gedrag. Die lieftallige verschijning was die avond gehuld in het wit brokaat met groene boeketjes gegarneerd ,opgenomen door korenaren van diamanten. Een parure van diamanten tooide haar kapsel. Emma was gehuld in mauve brokaat en prinses Elisabeth in het geel met rode bloemen, de echtgenote van de hofmaarschalk ging gekleed in zwart kant op wit met een rood fluwelen ceintuur. Een andere diplomatendame maakte indruk in het mauve met prachtig kant. Terwijl ook een roze gewaad met zilveren pailletten opviel, evenals een wit met pailletten. Fluwelen baljurken waren er ook in rose, wit of rood.
In de grote balzaal werd gedanst, in de kleine balzaal was het buffet opgesteld. Al een dag of vier, vijf is de keukenbrigade bezig om de gerechten te bereiden. De vaste keukenbrigade is fors uitgebreid. In dit jaar van grote Inhuldiging mag alles wat uitbundiger en gastronomisch chic. En allemaal heel Frans. Het geheel onder leiding van chef des cuisines oftewel eerste hofkok Victor Sody. Dat maakt allemaal onderdeel uit van mijn onderhanden boek. Na het uitstapje met Juliana heb ik met plezier de draad van de gastronomie aan het hof van Wilhelmina weer opgepakt.
Het menu van het bal, gegeven door Hare Majesteit de koningin der Nederlanden
Den Haag 17 januari
Galantine de Perdreaux Russes à la Dauphine
Chaudfroid de faisans d’Ecosse à la Moderne
Aspic de purée de Volaille Demi-Deuil
Poulardes Glacées
Petits Pains à la Française au Homard
Salade de Pieds de Céleri
Mousse de Fraises à la Parisienne
Gelée Sultane à la Souveraine
Sandwichs Variés
Glace
Rafraîchissements
Hier een link naar een hofbal uit 1862, om een indruk te krijgen van de Grote Balzaal van Paleis Noordeinde. https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/verhalen/muziek-in-de-kleine-balzaal
Verslag van de laatste nieuwjaarsrecepties: https://www.koninklijkhuis.nl/agenda/2026/01/12/nieuwjaarsontvangst-nederlandse-genodigden